Van Gölü Kapalı Havzası Türkiye’nin en geniş kapalı havzasıdır. 19.405 km² yüzölçümüne sahip olup, yıllık ortalama yağış miktarı 474 mm’dir. Yıllık toplam akım 2,39 km³/yıl olup ortalama havza verimi 5,0 l/s/km²’dir.
Van Gölü Havzası, Van Gölü’ne dökülen akarsuların su toplama alanlarını içine almaktadır. Doğuda, İran’dan Aras Irmağına katılan Kotur Çayının yukarı havzası da Van Gölü Havzasına sokulmuştur. Bu durumuyla Van Gölü Havzası 370 55’ – 390 24’ kuzey ve 420 05ı – 440 22’ doğu enlem ve boylam dereceleri arasında kalır. Van İli Merkez İlçe, Erciş, Muradiye, Edremit, Gürpınar, Gevaş’ın büyük bir bölümü ile Bitlis İli Ahlat, Adilcevaz, Tatvan İlçeleri ve kısmen merkez ilçe havza sınırları içinde kalır. Havza, batı ve kuzeyde Nemrut, Süphan, Tendürek püskürtme konilerinin üzerinde bulunduğu su bölümü çizgisiyle Fırat ve Aras havzalarından ayrılmıştır. Doğuda İran sınırı havzayı kuşatır.

Güney sınırı ise gölü çok yakından izleyen sınırlar ve daha doğuda Sülün, Mengene ve Mirömer dağlarının doruklarından geçer. Bu çizginin güneyi Dicle havzasında kalır. Dağlık olan havza arazisi genelde 1600-2500 metre yükseltilidir. Anadolu’nun en büyük kapalı havzası olan Van Gölü kıyısında toprakları verimli, akarsuları bol, iklim koşulları sert bir yerleşim merkezidir.

Van Gölü Kapalı Havzası’nın başlıca illeri Van ve Bitlis’tir. Van ili, Türkiye'nin en doğu kesimindeki toprakları arasında yer alır. Anadolu’nun en büyük kapalı havzası olan Van Gölü kıyısında toprakları verimli, akarsuları bol, iklim koşulları oldukça elverişli bir yerleşim merkezidir. Hayvancılık, arıcılık, halıcılık, balıkçılık yörede önde gelen geçim kaynakları arasındadır. Van Gölü havzasının güneyinde 2500-3000 m, bazı yerlerde de 3500 m'yi aşan yükseltiler görülür. Bu dağların Van Gölü çanağına doğru uzanması, gölün kıyısının çok girintili ve çıkıntılı olmasına neden olmuştur.

Van’da uluslararası kriterlere göre Bendimahi Deltası, Çaldıran Sazlığı, Çelebibağ Sazlığı, Edremit Sazlığı, Erçek Gölü, Horkum Gölü ve Van Sazlığı olmak üzere yedi adet B sınıfı Sulak alan bulunmaktadır. 1996 yılında Van Gölü' nün yaklaşık 4 metre yükselmesi sonucunda Bendimahi Deltasının bir kısmı, Çelebibağ Sazlığı, Edremit Sazlığı ve Van Sazlığı kısmi olarak tahrip olmuştur.

Van İlinde isletmede olan barajlar ve hidroelektrik santralleri şunlardır:
- Zernek Barajı (Engil Çayı)
- Koçköprü Barajı (Zilan Çayı)
- Sarımehmet Barajı (Karasu Çayı)